ترتيب تلاش گسترده‌اى صورت گرفت تا موضع شيعيان از ساير فرق ، به‌خصوص اسماعيليان و قرمطيان ، كه حركت‌هاى سياسى و نظامى دامنه‌دارى را شروع كرده بودند ، جدا شود . اين اقدامات ، گذشته از آشكار ساختن موضع سياسى شيعه كه مىتوانست در كاهش حساسيت و سوءظن حكومت به شيعيان سودمند باشد ، هدف ديگرى را نيز دنبال مىكرد و آن ايجاد نوعى آگاهى عمومى براى جامعهء شيعه و تبيين ديدگاه‌هاى عقيدتى شيعيان ، به‌خصوص دربارهء امامت و مهدويت بود ، از اين‌رو در همين زمان ، كتاب‌هاى متعددى نيز توسط علماى شيعه دربارهء امامت حضرت مهدى ، به‌عنوان دوازدهمين امام معصوم ، و مسألهء غيبت و قيام آن حضرت نوشته شد . « 1 » نشر اين آثار ، كه عموما مستند به احاديث و روايت ائمه عليهم السّلام بود ، موجب مىگرديد تا شيعيان از گرايش انحرافى و اقدام به امورى كه تحت نظارت نائبان خاص امام نبود ، پرهيز كنند ؛ به‌ويژه از داخل شدن در حركت‌هاى سياسى كه ثمره‌اى جز اعمال فشار بيشتر از جانب حكومت بر آن‌ها نداشت و غالبا از سوى اسماعيليان و زيديان رهبرى مىگرديد . حركت ديگرى كه در اين زمان در جهت تقويت جنبهء اعتقادى شيعيان در مقابل شبهات و القائات عقيدتى ، كه از ناحيهء فرقه‌هاى ديگر و مخالفان ابراز مىشد ، صورت گرفت ، تبيين عقايد اماميه در قالب ادعيه بود . گذشته از توقيعاتى كه از ناحيهء امام عليه السّلام صادر مىگرديد و در آن پاسخ سؤالات اعتقادى شيعيان ذكر مىشد ، بيان دعاهايى كه دربر دارندهء اعتقادات صحيح تشيع بود ، مىتوانست جنبهء آموزشى سازنده‌اى براى جوّ عمومى جامعهء شيعه داشته باشد . دعاهاى مذكور از ناحيهء امام عليه السّلام و از طريق نائبان خاص به مردم مىرسيد . از جملهء اين ادعيه ، دعاى معروف رجبيه است كه در ضمن نامه‌اى به دست محمد بن عثمان عمرى رسيد و

--> ( 1 ) . در اين‌باره به فصل ششم به بخش تأليفات و تصنيفات نگاه كنيد .